Vesaik Mukabili Nasıl İşler? 8 Adımda Ödeme ve Belge Teslim Süreci
Vesaik mukabili ödeme, ihracatçının hazırladığı belgelerin bankalar aracılığıyla ithalatçıya ulaştırıldığı bir ödeme yöntemidir. Belgeler, tahsil talimatında belirtilen koşullara göre ödeme veya vadeli poliçe kabulü karşılığında ithalatçıya teslim edilir.
Süreci incelemeden önce yöntemin temel özelliklerini Vesaik Mukabili Ödeme yazısında bulabilirsiniz. Bu yazımızda ise satış sözleşmesinden mal bedelinin ihracatçıya ulaşmasına kadar işlem adımlarını ele alıyoruz.
1. Satış Sözleşmesi İmzalanır
İhracatçı ile ithalatçı, satış sözleşmesinde ödeme yöntemini vesaik mukabili olarak belirler. Satış sözleşmesi yerine proforma fatura üzerinden de anlaşma sağlanabilir.
Belgelerin ödeme karşılığında mı, vadeli poliçe kabulü karşılığında mı teslim edileceği bu aşamada kararlaştırılmalıdır. Ödeme vadesi ve hazırlanacak belgeler de taraflar arasında netleştirilmelidir.
2. İhracatçı Malları Sevk Eder
İhracatçı, üretimi veya mal tedarikini tamamladıktan sonra yüklemeyi gerçekleştirir.
Seçilen taşıma belgesinin malların tesliminde nasıl kullanılacağı önemlidir. İthalatçının bankadaki belgeleri almadan malları teslim alabilmesi, ihracatçının tahsilat güvencesini azaltabilir.
3. Belgeler Tahsil Talimatıyla Bankaya Verilir
İhracatçı, yükleme sonrasında gerekli belgeleri toplar ve tahsil talimatıyla bankasına ibraz eder.
Tahsil talimatında belgelerin hangi koşulla teslim edileceği açıkça belirtilmelidir. Ticari fatura, taşıma belgesi, paketleme listesi ve menşe şehadetnamesi, işlemde kullanılabilecek belgeler arasındadır. Vadeli poliçe kabulü karşılığında teslim öngörülüyorsa poliçe de hazırlanır.
4. İhracatçı Bankası Belgeleri İbraz Bankasına Gönderir
İhracatçının bankası, kendisine verilen tahsil talimatı doğrultusunda kapak yazısını hazırlar. Belgeleri, ithalatçıya ibraz edilmek üzere ilgili bankaya gönderir.
Bu süreçte ihracatçının bankası tahsile gönderen banka (Remitting Bank), belgeleri ithalatçıya sunan banka ise ibraz bankası (Presenting Bank) olarak görev yapar.
5. İbraz Bankası İthalatçıya Bildirim Yapar
İbraz bankası, belgelerin geldiğini ithalatçıya bildirir ve tahsil talimatındaki teslim koşulunu iletir.
D/P işleminde ithalatçıdan ödeme yapması, D/A işleminde ise vadeli poliçeyi kabul etmesi istenir. Bu seçeneklerin farklarını Vesaik Mukabili İşlemlerde Ödeme Seçenekleri yazısında inceleyebilirsiniz.
6. Teslim Koşulu Yerine Getirilir ve Belgeler Alınır
İthalatçı, D/P işleminde ödeme yaparak; D/A işleminde ise vadeli poliçeyi kabul ederek belgeleri teslim alır.
Poliçe kabulü, ödemenin garanti edildiği anlamına gelmez. Sıradan D/A işlemi banka avali içermez.
İthalatçı, bankadan aldığı belgeleri gümrük ve malın teslim işlemlerinde kullanır. Gerekli belgeler ve teslim koşulları, taşıma şekline ve ithalat işleminin özelliklerine göre değişebilir.
7. Tahsil Edilen Bedel İhracatçı Bankasına Gönderilir
İbraz bankası, ithalatçıdan tahsil ettiği bedeli ihracatçının bankasına iletir.
D/P işleminde tahsilat, belgeler teslim edilmeden önce gerçekleşir. D/A işleminde ise belgeler poliçe kabulü karşılığında daha önce teslim edilmiştir; bedelin gönderilebilmesi için ithalatçının vadesinde ödeme yapması gerekir.
8. Ödeme İhracatçıya Ulaştırılır
İhracatçının bankası, kendisine ulaşan bedeli ihracatçıya aktarır. Böylece mal bedelinin tahsil süreci tamamlanır.
İthalatçının ödeme yapmaması durumunda ise bankalar, yalnızca işleme aracılık etmiş olmaları nedeniyle ihracatçıya kendi kaynaklarından ödeme yapmakla yükümlü değildir. Bu konuyu Vesaik Mukabili Ödemede Bankaların Sorumluluk Sınırları yazısında açıklıyoruz.
Vesaik Mukabili İşleyişinin Özeti
| Adım | İşlemi yapan | Yapılan işlem |
|---|---|---|
| 1 | İhracatçı ve ithalatçı | Satış ve ödeme koşullarını kararlaştırır. |
| 2 | İhracatçı | Malları sevk eder. |
| 3 | İhracatçı | Belgeleri tahsil talimatıyla bankasına verir. |
| 4 | İhracatçı bankası | Belgeleri ve tahsil talimatını ibraz bankasına gönderir. |
| 5 | İbraz bankası | İthalatçıya bildirim yapar ve teslim koşulunu iletir. |
| 6 | İthalatçı ve ibraz bankası | Ödeme veya vadeli poliçe kabulü karşılığında belgeler teslim edilir. |
| 7 | İbraz bankası | Tahsil edilen bedeli ihracatçı bankasına gönderir. |
| 8 | İhracatçı bankası | Ödemeyi ihracatçıya aktarır. |
İşlemin sorunsuz ilerlemesi için satış koşulları, tahsil talimatı ve belgelerin teslim şartları birbiriyle uyumlu olmalıdır. İşlem öncesi kontrolleri Vesaik Mukabili Ödemede Riskler ve Alınabilecek Önlemler yazısında bulabilirsiniz.