AKREDİTİF DANIŞMANLIK Tecrübe ve Uzmanlığın Buluştuğu Nokta0 232 344 0 973Özgür EKER (CDCS)
Ana Sayfa / Örnek Olaylar / Vesaik Mukabili

Vesaik Mukabili Ödemeyle İlgili En Çok Sorulan Sorular ve Cevapları

19 Kasım 2026 · Özgür Eker (CDCS) · Örnek Olay 99

Vesaik mukabili, dış ticarette belgelerin ödeme veya vadeli poliçe kabulü karşılığında teslim edildiği, bankalar aracılığıyla yürütülen bir ödeme yöntemidir.

Documentary Collection veya Cash Against Documents (CAD) adıyla da kullanılan bu yöntemde bankalar ödeme garantisi vermez. Düşük maliyet ve operasyonel kolaylık sağlasa da özellikle ihracatçı açısından tahsilat riski taşır. Aşağıdaki 20 soru ve cevap, yöntemin işleyişini ve dikkat edilmesi gereken noktaları açıklar.

Vesaik mukabili ödeme nedir?

İngilizcede Documentary Collection veya Cash Against Documents (CAD) olarak adlandırılan vesaik mukabili, ticari belgelerin alıcıya ödeme veya vadeli poliçe kabulü karşılığında teslim edildiği bir ödeme yöntemidir. İşlem bankalar aracılığıyla yürütülür; ancak bankaların aracılık etmesi, mal bedelinin ödeneceğini garanti etmez.

Teslim şartı
D/PÖdeme → Belgelerin teslimi
D/APoliçe kabulü → Belgelerin teslimi
Vesaik mukabili ödeme nasıl çalışır?

İhracatçı malları gönderir ve tahsil edilecek belgeleri tahsil talimatıyla birlikte bankasına verir. Belgeler ithalatçının ülkesindeki bankaya gönderilir. İthalatçı, tahsil talimatına göre ödeme yaparak veya vadeli poliçeyi kabul ederek belgeleri alır. D/A işleminde belgelerin teslimi sırasında henüz mal bedeli tahsil edilmiş olmaz.

Vesaik mukabili ödemenin sekiz aşamada işleyişiVesaik Mukabili Ödemenin İşleyişiİhracatçı BankasıTahsil’e Gönderen Bankaİthalatçı Bankasıİbraz BankasıİhracatçıAmirİthalatçıMuhatap4Vesaikler ve tahsil talimatınınithalatçı bankasına gönderilmesi7Ödemenin ihracatçı bankasına iletilmesi3İhracatçınınvesaikleritahsil talimatıylabankasınavermesi8Ödemeninihracatçıyailetilmesi5İbraz bankasınıntahsil talimatına göreithalatçıya ödemetalebinde bulunması6İthalatçınınödeme talebinikabul etmesi2İhracatçının malları sevk etmesi1Satış sözleşmesinin imzalanmasıAkreditif Danışmanlık Hizmetleri · Özgür Eker (CDCS)(Remitting Bank)(Presenting Bank)(Applicant)(Drawee)
Vesaik mukabili ödeme: taraflar ve sekiz aşamalı işleyiş.
Vesaik mukabili ödeme hangi kurallara tabi olarak işlemektedir?

Tahsil talimatında uygulanacağı belirtilen işlemlerde ICC’nin URC 522 kuralları kullanılır. İngilizce adı Uniform Rules for Collections, Türkçe adı Tahsiller İçin Birörnek Kurallar’dır. ICC’nin 522 numaralı yayını olan bu kurallar 1 Ocak 1996’da yürürlüğe girmiştir.

Kurallar
YayınICC · URC 522
UygulamaTahsil talimatında belirtilmesi
Vesaik mukabili ödeme çeşitleri nelerdir?

D/P (Documents against Payment), belgelerin ödeme karşılığında teslimidir. D/A (Documents against Acceptance), belgelerin vadeli poliçenin kabulü karşılığında teslimidir. D/A’da ithalatçı ileride ödeme yapmayı kabul eder; bu kabul, ödeme vadesinde mutlaka tahsilat yapılacağı anlamına gelmez.

İki temel yöntem
D/PBelgeler ödeme karşılığında verilir.
D/ABelgeler vadeli poliçe kabulü karşılığında verilir.
Vesaik mukabili ödeme ile akreditif arasındaki farklar nelerdir?

Akreditifte amir banka, akreditif şartlarına uygun ibraz karşılığında ödeme taahhüdü verir. Vesaik mukabilinde bankalar böyle bir taahhüt vermez. Akreditifte belgeler uygunluk açısından incelenirken vesaik mukabilinde akreditifteki türden bir uygunluk incelemesi yapılmaz. Vesaik mukabili genellikle daha düşük maliyetli ve daha basittir; ihracatçı açısından ödeme riski ise daha yüksektir.

Ödeme taahhüdü
AkreditifAmir bankanın uygun ibrazı karşılama taahhüdü
Vesaik mukabiliBankanın ödeme garantisi yoktur.
Vesaik mukabili ödemede hangi belgeler kullanılır?

Ticari fatura, konşimento, çeki listesi ve menşe şehadetnamesi sık kullanılan belgelerdir. İstenen belgeler işleme göre değişir. İhracatçı ve ithalatçı, hangi belgelerin kaç nüsha düzenleneceği konusunda işlem öncesinde anlaşmalıdır.

Belge örnekleri
Ticari belgelerFatura, çeki listesi, menşe şehadetnamesi
Taşıma belgesiKonşimento
Vesaik mukabili kullanımındaki riskler nelerdir?

İhracatçı açısından temel risk, ithalatçının belgeleri almayı ve ödeme yapmayı reddetmesidir. Bankalar ödeme garantisi vermediği için mal bedeli tahsil edilemeyebilir. Malları geri getirmek de zor olabilir; bu nedenle varış ülkesindeki geri getirme koşulları işlem öncesinde değerlendirilmelidir.

Temel riskler
Alıcı ödeme yapmazsaMal bedeli tahsil edilemeyebilir.
Mallar geri getirilecekseVarış ülkesinin koşulları değerlendirilir.
Vesaik mukabili ödeme işlemi nasıl başlatılır?

İşlemi ihracatçı başlatır. İhracatçı, belgelerle birlikte bankasına tahsil talimatı verir. Bankası belgeleri, talimata göre ithalatçıya ibraz edilmek üzere ilgili bankaya gönderir.

Başlangıç
İhracatçıBelgeler + Tahsil talimatı
BankasıBelgeleri ilgili bankaya gönderir.
Vesaik mukabilinde tahsilat bankasının rolü nedir?

Tahsilat bankası, tahsil işlemini yürüten bankadır ve çoğu işlemde belgeleri ithalatçıya sunan ibraz bankası olarak da görev yapar. Belgelerin ödeme veya vadeli poliçe kabulü karşılığında teslim edilmesini tahsil talimatına göre yürütür.

Banka görevi
Tahsilat bankasıTahsil işlemini yürütür.
İbraz bankasıBelgeleri ithalatçıya sunar.
Vesaik mukabilinin diğer ödeme yöntemlerine göre avantajları nelerdir?

Vesaik mukabili, akreditife göre genellikle daha basit ve düşük maliyetlidir; buna karşılık ihracatçı için daha yüksek ödeme riski taşır. Mal mukabiline göre ihracatçıya daha fazla kontrol sağlar: mal mukabilinde alıcı ödeme yapmadan malları çekebilirken, vesaik mukabilinde belgelerin teslimi ödeme veya vadeli poliçe kabulü şartına bağlanır. Böylece ihracatçı belgeleri doğrudan alıcıya göndermek yerine bankalar üzerinden şartlı olarak teslim ettirir. Ancak özellikle vadeli poliçe kabulünde ödeme alamama riski devam eder. Peşin ödemede ihracatçı malı göndermeden bedeli alırken vesaik mukabilinde tahsilat riski devam eder.

İhracatçı açısından karşılaştırma
Akreditife göreGenellikle daha basit ve düşük maliyetli; ödeme riski daha yüksek.
Mal mukabiline göreBelgeler ödeme veya poliçe kabulü karşılığında teslim edilir; ihracatçının belgeler üzerindeki kontrolü artar.
Peşin ödemeye göreMal gönderildikten sonra tahsilat riski sürer.
Vesaik mukabili ödemede işlem ücretleri nelerdir?

Bankaların tahsil işlemleri için aldığı komisyonlar değişebilir. İhracatçı ve ithalatçı, işlemden önce bankalarının ücretlerini öğrenmeli ve masrafların hangi tarafça ödeneceğini netleştirmelidir.

Masraf kontrolü
İşlem öncesiBanka komisyonlarını öğrenin.
Taraflar arasındaMasrafı kimin ödeyeceğini belirleyin.
Vesaik mukabili ödemeler ne kadar sürede sonuçlanır?

Her işlem için geçerli tek bir süre yoktur. Belgelerin bankaya ulaşması, ithalatçının belgeleri almak için başvurması ve ödeme şartı sonucu etkiler. Belgeleri erken alan bir ithalatçıyla işlem bir veya iki haftada sonuçlanabilirken malların varışını bekleyen ithalatçıyla süre 45–60 güne uzayabilir; bunlar garanti edilen süreler değildir. D/A’da ayrıca kabul edilen poliçenin vadesi beklenir.

Süreyi etkileyenler
D/PBelgelerin ulaşması ve alıcının ödeme zamanı
D/ABelgelerin ulaşması, kabul ve poliçe vadesi
Vesaik mukabili ödemede ödeme sorumluluğu kime aittir?

Ödeme sorumluluğu ithalatçıya aittir. Bankalar, sırf tahsil işlemine aracılık ettikleri için ithalatçı adına ödeme taahhüdü üstlenmez ve ithalatçıyı ödeme yapmaya zorlayamaz.

Ödeme sorumluluğu
İthalatçıMal bedelini ödemekle sorumludur.
Aracı bankaSırf aracılık nedeniyle ödeme taahhüdü vermez.
İthalatçı vesaik mukabili ödemede belgeleri reddedebilir mi?

Evet. İthalatçı belgeleri almayı ve ödeme yapmayı reddedebilir. Bu nedenle ihracatçı, mallar yola çıktıktan sonra ödeme alamama riskiyle karşılaşabilir.

Belgelerin reddi
İthalatçıBelgeleri almayı ve ödemeyi reddedebilir.
İhracatçıTahsilat riskiyle karşılaşır.
Bankalar vesaik mukabili işlemlerde anlaşmazlıkları nasıl çözer?

Bankalar tahsil talimatını yürütür; alıcı ile satıcı arasındaki ticari anlaşmazlığı karara bağlayan taraf değildir. Malın niteliği veya sözleşmenin uygulanması konusundaki anlaşmazlıklar için ihracatçı ve ithalatçının çözüm araması gerekir.

Anlaşmazlıkta roller
BankaTahsil talimatını yürütür.
Alıcı ve satıcıTicari anlaşmazlığa çözüm arar.
Vesaik mukabilinde ihracatçı ve ithalatçının rolü nedir?

İhracatçı tahsil işleminin amiri, ithalatçı ise muhatabıdır. İhracatçı belgeleri ve tahsil talimatını bankasına verir. İthalatçı, belgeleri almak için talimatta belirtilen ödeme veya poliçe kabulü şartını yerine getirir.

Taraflar
İhracatçı = AmirBelgeleri ve tahsil talimatını verir.
İthalatçı = MuhatapÖdeme veya poliçe kabulü yapar.
Vesaik mukabilinde kullanılan poliçe nedir?

Buradaki poliçe, sigorta poliçesi değil, ödeme talebini içeren kıymetli evraktır. D/A işleminde ithalatçı vadeli poliçeyi kabul ederek vadesinde ödeme yapmayı üstlenir. Kabul edilmiş poliçe ihracatçıya hukuki bir talep dayanağı sağlasa da ithalatçının vadede ödeme yapmaması riskini ortadan kaldırmaz.

Poliçenin kabulü
KabulVadede ödeme taahhüdü
RiskKabul edilse de vadede ödenmeyebilir.
Vesaik mukabili ödeme, ihracatçı ve ithalatçı için güvenli bir yöntem midir?

Vesaik mukabili, birbirini tanıyan alıcı ve satıcı arasında değerlendirilebilecek bir yöntemdir. İhracatçıya belgelerin teslimi üzerinde belirli ölçüde kontrol sağlar; ancak banka ödeme garantisi içermediğinden tamamen risksiz değildir.

Güvenlik değerlendirmesi
Sağladığı kontrolBelgelerin teslimi belirli şartlara bağlanır.
SınırıBankanın ödeme garantisi bulunmaz.
Vesaik mukabili ödeme düşük tutarlı uluslararası işlemler için daha mı uygundur?

Düşük maliyeti nedeniyle düşük tutarlı işlemlerde tercih edilebilir. Orta ve yüksek tutarlı işlemlerde ise ihracatçı, alıcının ödeme riskini ve bankanın taahhüdünü değerlendirerek akreditif seçeneğini de dikkate almalıdır. Yalnızca işlem tutarı, hangi yöntemin uygun olduğunu belirlemeye yetmez.

Yöntem seçimi
Düşük tutarDüşük maliyet tercih nedeni olabilir.
KararTutarla birlikte alıcının ödeme riski de değerlendirilir.
Vesaik mukabili ödemede aval nedir?

Aval, poliçe bedelinin ödenmesi için verilen bir güvencedir. Banka avali istenen işlemde belgeler, ithalatçının poliçeyi kabul etmesi ve bankasının aval vermesi karşılığında teslim edilir. Böylece bankanın aval taahhüdü de devreye girer. Uygulamanın ülke mevzuatıyla ilişkisi ve maliyeti ayrıca değerlendirilmelidir; sıradan D/A işlemi banka avali içermez.

D/A ve aval
Sıradan D/Aİthalatçı poliçeyi kabul eder.
Banka avalli işlemİthalatçının kabulüne banka avali eklenir.

İlgili Yazılar

← Tüm örnek olaylar