Vesaik Mukabili Ödemede Bankaların Sorumluluk Sınırları: URC 522 Ne Söylüyor?
Vesaik mukabili ödemede bankaların sorumlulukları, akreditifli ödemeye göre daha sınırlıdır. Bankalar tahsil işlemine aracılık eder; ithalatçının mal bedelini ödeyeceğine ilişkin bir ödeme garantisi vermez. Bu nedenle ihracatçının, bankanın hangi görevleri üstlendiğini ve sorumluluğunun nerede sona erdiğini bilmesi gerekir.
Yöntemin genel işleyişini Vesaik Mukabili Ödeme sayfasında inceleyebilirsiniz.
Bankaların Sorumlulukları Hangi Başlıklarda İncelenir?
Vesaik mukabili işlemlerde bankaların sorumlulukları dört başlık altında ele alınabilir:
- Genel sorumlulukları.
- İşleme konu mallara ilişkin sorumlulukları.
- Amir ve muhataba karşı sorumlulukları.
- Belgelere ilişkin sorumlulukları.
Bu yazımızda bankaların genel sorumluluklarını; tahsil talimatını kabul etme, işlemi yürütmeme kararını bildirme, dürüstlük ve makul özen yükümlülükleri üzerinden inceliyoruz.
Banka Her Tahsil Talimatını Yerine Getirmek Zorunda mı?
URC 522 madde 1 uyarınca bankalar, kendilerine iletilen her tahsil işlemini veya tahsil talimatını yerine getirmek zorunda değildir. Bir banka, kendisine gönderilen işlemi yürütmemeyi tercih edebilir.
Ancak banka işlemi yürütmeyecekse bu kararını, tahsil talimatını aldığı kuruluşa en hızlı biçimde bildirmelidir. Dolayısıyla bankanın talimatı kabul etmek zorunda olmaması, bildirim yükümlülüğünün bulunmadığı anlamına gelmez.
Banka İşlemi Yürütmezse Kime Bildirim Yapmalıdır?
Bildirim, tahsil işleminin veya tahsil talimatının alındığı kuruluşa yapılmalıdır. Talimat başka bir bankadan gelmişse işlemi yürütmeme kararı o bankaya iletilir.
Burada iki farklı yükümlülük söz konusudur: Banka her tahsil talimatını kabul etmek zorunda değildir; fakat yerine getirmeyeceği talimat hakkında gönderene en hızlı şekilde bilgi vermekle yükümlüdür.
Dürüstlük ve Makul Özen Yükümlülüğü Nedir?
URC 522 madde 9, bankaların işlemlerinde dürüstlük ilkelerine uymasını ve makul sayılacak bir özen göstermesini öngörür.
Bankaların sorumluluğunun sınırlı olması, üstlendikleri işlemleri özensiz yürütebilecekleri anlamına gelmez. Bununla birlikte dürüstlük ve makul özen yükümlülüğü, ithalatçının ödeme yapmaması durumunda bankanın kendi kaynaklarından ödeme yapacağı şeklinde yorumlanmamalıdır.
Bankaların Genel Sorumlulukları: Özet Tablo
| Konu | Bankanın sorumluluk sınırı |
|---|---|
| Tahsil talimatını kabul etme | Banka her tahsil talimatını yerine getirmek zorunda değildir. |
| İşlemi yürütmeme kararı | Karar, talimatın alındığı kuruluşa en hızlı şekilde bildirilmelidir. |
| İşlemin yürütülmesi | Banka dürüstlük ilkelerine uymalı ve makul özen göstermelidir. |
| Mal bedelinin tahsili | Bu görevler, bankanın ithalatçı adına ödeme garantisi verdiği anlamına gelmez. |
Bankanın Özen Yükümlülüğü Ödeme Garantisi Sağlar mı?
Hayır. Bankanın tahsil işlemine aracılık etmesi ve bu işlemi makul özenle yürütmesi, ithalatçının ödeme borcunu üstlendiği anlamına gelmez.
İthalatçının ödeme yapmaması ile bankanın kendi görevlerini yerine getirip getirmemesi ayrı konulardır. İhracatçı, belgeleri banka aracılığıyla göndermiş olmasını tek başına tahsilat güvencesi olarak görmemelidir. Bankaların iki ödeme yöntemindeki rolünü Vesaik Mukabili ile Akreditifte Belge İncelemesinin Farkı yazısında karşılaştırabilirsiniz.
İhracatçı Açısından Sonuç
Vesaik mukabili işlemde banka her tahsil talimatını kabul etmek zorunda değildir. İşlemi yürütmeyecekse kararını talimatın alındığı kuruluşa hızla bildirmeli; yürüttüğü işlemlerde ise dürüstlük ilkelerine uymalı ve makul özen göstermelidir.
Bu yükümlülükler, ithalatçının mal bedelini ödemesine ilişkin bir banka taahhüdü oluşturmaz. Ödeme alamama riskini değerlendirirken bu sınır dikkate alınmalıdır. Diğer konular için Vesaik Mukabili Ödemeyle İlgili En Çok Sorulan Sorular ve Cevapları yazısını okuyabilirsiniz.