Akreditifte Taraflar ve Görevleri: İthalatçı, İhracatçı ve Bankalar
Akreditif işleminde amir, lehtar ve farklı görevler üstlenen bankalar yer almaktadır. İşlemin özelliklerine göre taraflar değişebilir; her akreditifte aynı bankaların bulunması gerekmez.
Bu yazımızda dış ticarette kullanılan akreditifli ödemelerde yer alan tarafları açıklıyoruz. Bankaların görev ve sorumlulukları için Akreditifli Ödemelerde Bankalar yazısını da inceleyebilirsiniz.
Akreditif İşleminde Hangi Taraflar Yer Alır?
Akreditif işlemleri birbirinden farklı özellikler gösterebilir. Bu nedenle işlemde yer alan taraflar da değişebilmektedir.
- En basit akreditif işleminde amir banka, ihbar bankası ve lehtar yer alır.
- Teyitli akreditifte teyit bankası ve rambursman bankası önemli işlev üstlenir.
- Devredilebilir akreditifte devir bankası ve birinci lehtar yer alır.
Lehtar (Beneficiary) Kimdir?
Lehtar, lehine akreditif açılan firmadır. Mal alım satımına dayanan ticari akreditiflerde genellikle ihracatçı firma lehtar konumundadır.
Lehtar, uygun ibraz yaparak akreditif altında ödeme almaya hak kazanır.
Amir (Applicant) Kimdir? Akreditifteki Konumu Nedir?
Amir, verdiği talimatla lehtar lehine akreditif açılmasını sağlayan firmadır. Mal alım satımına dayanan akreditiflerde genellikle ithalatçı firma amirdir.
Akreditifin açılmasını sağlasa da amir, akreditifin doğrudan tarafı değildir. Akreditif altında ödeme yükümlülüğü amir bankaya aittir. Akreditif, dayandığı satış sözleşmesinden bağımsız olarak işlem görür. Bu nedenle açılışla birlikte amir, akreditifin doğrudan tarafı olma özelliğini yitirir.
Lehtar uygun belge ibraz edemezse amir bankanın akreditif altındaki ödeme sorumluluğu ortadan kalkar. Bu durumda banka, rezervlerin kabulü için akreditif amirine başvurur. Amir rezervleri kabul ederse amir banka ödeme işlemini tamamlar.
Amir ve lehtarın mesajdaki gösterimlerini Amir ve Lehtar SWIFT Örnekleri yazısında bulabilirsiniz.
Amir Banka (Issuing Bank) Nedir?
Amir banka, akreditifi açan bankadır. Akreditif şartlarına uyulması ve istenen belgelerin zamanında, gerekli şartlara uygun biçimde, akreditifte belirtilen yerde ibraz edilmesi koşuluyla lehtara karşı geri dönülemez ödeme sorumluluğu taşır.
Ayrıntılar için Amir Bankanın Görev ve Sorumlulukları yazısını okuyabilirsiniz.
İhbar Bankası (Advising Bank) Nedir?
Amir banka ile lehtar çoğunlukla farklı ülkelerde bulunur. Bu nedenle amir banka, açılmış akreditifi ihracatçıya iletmek için ihracatçının ülkesindeki bir bankanın hizmetinden yararlanabilir.
Amir bankadan aldığı akreditif mesajını lehtara ileten banka, ihbar bankasıdır.
Teyit Bankası (Confirming Bank) Nedir?
Teyit bankası, amir bankayla birlikte akreditifte ödeme sorumluluğu taşıyan ikinci bankadır.
Kendisine yapılan uygun ibraz karşılığında akreditif şartlarında belirtilen ödeme yükümlülüğünü yerine getirir. Amir bankadan farklı olarak sorumluluğu, akreditife teyidini eklediği anda başlar.
Görevli Banka (Nominated Bank) Nedir?
Görevli banka, akreditifin kullanımda olduğu bankadır. Herhangi bir banka nezdinde kullanılabilecek biçimde açılan akreditifte ise herhangi bir bankayı ifade eder.
Görevli bankanın ödeme konusunda kesin bir yükümlülüğü yoktur. Uygun belge ibrazında kesin ödeme yükümlülüğü amir bankaya ve varsa teyit bankasına aittir.
Rambursman Bankası (Reimbursement Bank) Nedir?
Rambursman bankası, özellikle teyitli akreditiflerde önem kazanan ve teyit bankasının kendisini korumaya almasında rol oynayan bankadır.
Devir Bankası (Transferring Bank) Nedir?
Devir bankası, devredilebilir akreditifte akreditifin devriyle görevlendirilmiş bankadır.
Kendisi açıkça kabul etmedikçe bir akreditifi devretmek zorunda değildir. Devredilebilir akreditifi açan amir banka da devir bankası olarak akreditifi ikinci lehtara devredebilir.