Amir Banka (Issuing Bank) Nedir? Akreditifte Görev ve Sorumlulukları Nelerdir?
Amir banka, akreditif amirinin talebi üzerine veya kendi adına akreditif açan bankadır. Akreditifi açtığı andan itibaren, akreditif şartlarına uygun ibrazı karşılamakla dönülemez biçimde yükümlü olur. İngilizcede Issuing Bank olarak adlandırılır.
- 1 · Amir / İthalatçı (Applicant)Akreditif açılış talimatını bankasına verir.
- 2 · Amir Banka (Issuing Bank)Akreditifi açar; uygun ibrazı karşılama taahhüdünü üstlenir.
- 3 · İhbar Bankası (Advising Bank)Akreditifi lehtara ihbar eder. Yalnızca ihbar, ödeme taahhüdü oluşturmaz.
- 4 · Lehtar / İhracatçı (Beneficiary)Akreditif şartlarına göre sevkiyat yapar ve belgeleri ibraz eder.
- 5 · Belge İncelemesiAmir banka, kendisine ibraz edilen belgelerin uygunluğunu değerlendirir.
- 6 · Uygun İbrazın KarşılanmasıAmir banka, akreditifin kullanım şekline göre yükümlülüğünü yerine getirir.
Amir Banka Akreditif İşleminde Ne Yapar?
İşlem çoğunlukla ithalatçının bankasına akreditif açılış talimatı vermesiyle başlar. Amir banka, bu talimat doğrultusunda akreditifi açar ve ihracatçıya ihbar edilmek üzere ilgili bankaya gönderir. Kendi adına da akreditif açabilir; ancak dış ticarette yaygın uygulama ithalatçının talebi üzerine açılıştır.
Açılış aşamalarını Akreditif Nasıl Açılır? yazısında inceleyebilirsiniz.
Amir Bankanın Ödeme Taahhüdü Neye Bağlıdır?
İhracatçının malları sevk etmiş olması tek başına yeterli değildir. İstenen belgeler, akreditif şartlarına uygun biçimde ve süresinde ibraz edilmelidir. İhracatçı, üretim ve yükleme öncesinde akreditifi incelemeli; yerine getiremeyeceği şartların düzeltilmesini istemelidir.
Yükümlülüğün başlangıcıAmir banka akreditifi açtığında dönülemez biçimde bağlanır.
İbrazın koşuluBelgeler uygun bir ibraz oluşturmalıdır.
Ödeme zamanıAkreditifin kullanım şekline ve vadesine göre belirlenir.
İnceleme yaklaşımını Akreditifte Belgelerin Uygunluğu Nasıl Değerlendirilir? yazısında bulabilirsiniz.
Amir Banka Hangi Durumlarda İbrazı Karşılamak Zorundadır?
Aşağıdaki sorumluluklar, istenen belgelerin görevli bankaya veya amir bankaya sunulması ve uygun bir ibraz oluşturması koşuluyla geçerlidir.
| Akreditifin kullanım şekli | Durum | Amir bankanın sorumluluğu |
|---|---|---|
| Amir bankanın gişelerinde kullanım | Görüldüğünde ödeme, vadeli ödeme veya poliçe kabulü | Akreditifin kullanım şekline göre ibrazı karşılar. |
| Görevli bankada görüldüğünde ödeme | Görevli banka ödeme yapmaz. | Uygun ibrazı karşılamalıdır. |
| Görevli bankada vadeli ödeme | Görevli banka vadeli ödeme yükümlülüğüne girmez veya girdiği halde vadesinde ödeme yapmaz. | Uygun ibraza ilişkin vadeli ödeme yükümlülüğünü yerine getirir. |
| Görevli bankada poliçe kabulü | Görevli banka kendi üzerine çekilen poliçeyi kabul etmez veya kabul ettiği halde vadesinde ödeme yapmaz. | Uygun ibrazı karşılamalıdır. |
| Görevli bankada iştira | Görevli banka iştira işlemini yapmaz. | Uygun ibrazı karşılamalıdır. |
Bir bankanın görevli banka olarak belirlenmesi, amir bankanın lehtara karşı yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Amir Banka Ne Zaman Bağlayıcı Bir Yükümlülük Altına Girer?
Amir banka, akreditifi açtığı anda uygun ibrazı karşılamakla dönülemez biçimde yükümlü olur. Bununla birlikte dönülemez ödeme taahhüdü, her işlemin hemen ödeneceği anlamına gelmez. Görüldüğünde ödemeli akreditifle vadeli ödemeli akreditifin ödeme zamanı farklıdır.
Görevli Bankaya Karşı Rambursman Yükümlülüğü Nedir?
Amir banka, uygun bir ibrazı karşılayan veya iştira eden ve belgeleri kendisine gönderen görevli bankayı ramburse etmekle yükümlüdür. Başka bir ifadeyle görevli bankaya ilgili tutarı ödemelidir.
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Uygun ibraz ve belge gönderimi | Görevli banka uygun ibrazı karşılamış veya iştira etmiş ve belgeleri amir bankaya göndermiş olmalıdır. |
| Vadeli ödeme ve poliçe kabulü | Rambursman ödeme vadesinde gerçekleştirilir. Görevli bankanın ön ödeme veya satın alma yapması bu vadeyi değiştirmez. |
| Yükümlülüklerin bağımsızlığı | Amir bankanın görevli bankaya rambursman yükümlülüğü, lehtara karşı yükümlülüğünden bağımsızdır. |
Diğer Bankaların Görevleriyle İlişkisi Nedir?
Amir banka; ihbar, görevlendirme, teyit ve rambursman işlemleri için ilgili bankalara talimat veya yetki verebilir. Ancak bu bankaların rolleri ve ödeme sorumlulukları birbirinden farklıdır.
| Banka | Temel rolü | Ödeme sorumluluğu açısından fark |
|---|---|---|
| Amir banka (Issuing Bank) | Akreditifi açar. | Uygun ibrazı karşılamakla dönülemez biçimde yükümlüdür. |
| İhbar bankası (Advising Bank) | Akreditifi lehtara ihbar eder. | Yalnızca ihbar etmesi ödeme taahhüdü oluşturmaz. |
| Görevli banka (Nominated Bank) | Akreditifin nezdinde kullanımda olduğu bankadır. | Görevlendirilmiş olması tek başına ödeme yükümlülüğü doğurmaz. |
| Teyit bankası (Confirming Bank) | Akreditife teyidini ekler. | Amir bankanın taahhüdüne ilave olarak kendi ödeme taahhüdünü üstlenir. |
| Rambursman bankası (Reimbursing Bank) | Rambursman yetkisi çerçevesinde bankalar arası ödeme işlemini yürütür. | Rolü, akreditifin lehtara ihbar edilmesi veya teyit edilmesiyle karıştırılmamalıdır. |
Türkiye’de Hangi Bankalarla Akreditif İşlemi Yapılabilir?
Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar için BDDK’nın güncel kuruluş listesi kontrol edilebilir. Ancak bir bankanın listede bulunması, her müşteriye veya her işlem için akreditif açacağı anlamına gelmez.
Akreditif açılışı bankanın sunduğu hizmetlere, müşteriye tanıdığı limite ve işlemi kabul etmesine bağlıdır. İthalatçı, satış koşullarını kesinleştirmeden önce bankasıyla görüşmelidir.
Banka dışı bir kuruluş tarafından açılan akreditifle karşılaşıldığında kuruluşun niteliği, yetkileri ve ödeme gücü ayrıca araştırılmalıdır. Belgenin “akreditif” başlığını taşıması tek başına güvenilirlik sağlamaz.
İhracatçı ve İthalatçı Açısından Neden Önemlidir?
| Taraf | Kontrol edilecek noktalar |
|---|---|
| İhracatçı | Akreditif şartlarını yerine getirebilme, amir banka ve ülke riski, gerektiğinde teyit seçeneği. |
| İthalatçı | Açılış talimatının doğruluğu, istenen belgeler, ödeme yöntemi ve tarihler. |
Açılış talimatının incelenmesiyle ilgili desteği İthalat Akreditif Danışmanlığı, ihracatçıya ulaşan akreditifin kontrolünü ise İhracat Akreditif Danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz.