AKREDİTİF DANIŞMANLIK Tecrübe ve Uzmanlığın Buluştuğu Nokta0 232 344 0 973Özgür EKER (CDCS)
Ana Sayfa / Örnek Olaylar / Mal Mukabili Ödeme

Mal Mukabili Ödeme (Open Account / Açık Hesap) Nedir? İşleyişi ve İhracatçı Riskleri

17 Kasım 2026 · Özgür Eker (CDCS) · Örnek Olay 72

Mal mukabili ödeme, ihracatçının malları sevk edip belgeleri doğrudan alıcıya ilettiği, ithalatçının ise malların ithalatını tamamladıktan sonra kararlaştırılan vadede bedeli ödediği dış ticaret ödeme yöntemidir.

İngilizcede yaygın adı Open Account olan bu yöntem, Türkçede açık hesap olarak da bilinir. Bazı yayınlarda Cash Against Goods ifadesine rastlanır. Dış ticarette en yaygın kullanılan ödeme yöntemidir.

İhracatçı, satış sözleşmesindeki niteliklere ve yükleme takvimine uygun sevkiyat yapar. İthalatçı önce malları gümrükten çeker, ardından vadesinde ödeme gerçekleştirir. Banka üzerinden yapılan transferler için T/T Payment veya Wire Transfer ifadeleri kullanılır.

Mal Mukabili Ödeme Nasıl İşler?

Grafik 1: Mal Mukabili Ödemede Mal, Belge ve Para Akışı
İhracatçının bankası
4. Bankalar arası ödeme
İthalatçının bankası
5. Bedel ihracatçıya aktarılır
3. Vadede ödeme talimatı
İhracatçı
2. Mallar ve doğrudan gönderilen belgeler
İthalatçı
1. İhracatçı ↔ İthalatçı
Satış sözleşmesi yapılır.
  1. Alıcı ve satıcı satış sözleşmesini yapar.
  2. İhracatçı malları yükler; ihracat belgelerini bankalar üzerinden değil, doğrudan ithalatçıya yollar.
  3. İthalatçı belgelerle gümrük işlemlerini bitirir ve anlaşılmış vadede bankasına ödeme talimatı verir.
  4. İthalatçının bankası tutarı ihracatçının bankasına aktarır.
  5. İhracatçının bankası bedeli ihracatçıya ulaştırır.

Açık Hesap Ödemede Vade Nasıl Belirlenir?

Vadenin başlangıcı çoğunlukla konşimento ya da fatura tarihine bağlanır. Örneğin ödeme, konşimento tarihinden 45, 75 veya 120 gün sonra yapılacak şekilde kararlaştırılabilir.

Mal Mukabili Ödeme Ne Zaman Tercih Edilebilir?

Açık hesap çalışmanın temel koşulu taraflar arasında güven oluşmasıdır. İhracatçı bakımından en riskli ödeme yöntemi olduğundan güven bulunmayan ilişkilerde kullanılmamalıdır.

Yüksek bedelli işlemler de bu yöntem için uygun değildir. Yüksek tutarın sınırı her firmanın mali gücüne göre değişse de tahsil edilememesi halinde firmayı finansal sıkıntıya sokacak bir satışın açık hesapla yapılmasından kaçınılmalıdır. Bu yöntemde güven dışında hemen hiçbir güvence bulunmadığı gözden kaçırılmamalıdır.

Mal Mukabili Ödemenin Avantajları Nelerdir?

İşlemin kolay ve düşük maliyetli olması ihracatçıya rekabette avantaj sağlayabilir. İthalatçı ise malları gördükten sonra ödeme yapabildiği ve çok az risk üstlendiği için açık hesapta ısrar edebilir.

Uzun deniz yolculuğu gerektiren sevkiyatlarda vade, malların varış süresiyle örtüşebilir. Bu durumda ithalatçı malları gümrükten çektiği sırada ödeme yapar. Böylece açık hesap, alıcıya finansman yönünden de kolaylık sağlar.

Mal Mukabili Ödemede İhracatçı ve İthalatçının Riskleri

Grafik 2: Açık Hesapta Riskin Taraflara Dağılımı
İhracatçı · En yüksek riskAlıcı malları almaktan vazgeçebilir.Gönderilen malların bedeli tahsil edilemeyebilir.Haksız kalite iddiasıyla bedelden kesinti istenebilir.
İthalatçı · En düşük riskMalları ödemeden önce teslim alır.Ürünleri gördükten sonra ödeme yapar.Mal bedelini anlaşılmış vadede gönderir.

Alıcının Malları Teslim Almaktan Vazgeçmesi

İhracatçının ilk karşılaştığı önemli tehlike, ithalatçının siparişi iptal ederek malları almamasıdır. Alıcıya özel üretimde ürünün başka bir pazarda satılamaması zararı artırabilir.

Örnek Olay: Özel Üretim Mobilyada Sipariş İptali ve İndirim

Bursa İnegöl’deki bir mobilya üreticisi, tedarikçisinin bağlantısıyla Kuveyt’teki bir ithalatçıdan özel işlemeli mobilya siparişi aldı. İhracat açık hesapla yapılacaktı. Alıcının büyük bir işletme olduğu ve ödemede sorun yaşatmayacağı üreticiye aktarılmıştı. Ancak sipariş için sözleşme düzenlenmemişti.

Üretim tamamlanıp yükleme aşamasına gelindiğinde ithalatçı, ülkesindeki ekonomik yavaşlamayı ileri sürerek siparişi iptal etmek istedi. Üretici, malların özel siparişle hazırlandığını ve hedef pazar dışında satılmasının mümkün olmadığını belirterek sevkiyatın yapılmasını talep etti.

Taraflar sonunda başlangıçta anlaşılan satış bedelinden %25 indirim yapılmasıyla işlemi tamamladı. Ödeme sorunu çıkarmayacağı düşünülen bir alıcıya duyulan güven, üreticiyi sipariş iptali ve indirim baskısından koruyamadı.

Mal Bedelinin Tahsil Edilememesi

İthalatçı malları ödeme yapmadan aldığı için ihracatçının alacağını tahsil edememe ihtimali diğer ödeme yöntemlerine göre çok daha yüksektir. Malların teslim edilmiş olması, bedelin mutlaka ödeneceği anlamına gelmez.

Haksız Reklamasyonla Bedelden Kesinti Yapılması

Alıcının ürün kalitesini yetersiz bularak satış bedelinden indirim istemesi reklamasyon olarak adlandırılır. Açık hesap ihracatında ithalatçı, haksız bir kalite iddiasına dayanarak ödemeyi kesintili yapabilir.

İthalatçı açısından ise açık hesap en az riskli yöntemdir. Ödemenin çoğunlukla mallar teslim alındıktan sonra yapılması, alıcının üstlendiği riski son derece düşük tutar.

Mal Mukabili Ödemenin Alternatifleri

Vesaik mukabili ödeme ve akreditifli ödeme, açık hesabın alternatifleridir. Özellikle akreditif, ihracatçıya risklerden korunma ve finansman avantajını birlikte sunabilir.

İlgili Sayfalar

Akreditif İşleminiz İçin Uzman Desteği

İhracat veya ithalat akreditifinizin incelenmesi ve belgelerinizin kontrolü için online danışmanlık alın.

0 232 344 0 973